Ο Κλήδονας
Απρ 14th, 2008 by admin
Ο κλήδονα είναι ένα αρχαίο έθιμο που έχει διατηρηθεί μέχρι τις ημέρες μας και το συναντάμε σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Η λέξη Κλήδονας είναι πανάρχαια και σημαίνει τον ήχο που προαναγγέλλει το μέλλον. Στη σημερινή εποχή έχει περιοριστεί μόνο σε ερωτικούς χρησμούς. Συμμετέχουν ανύπαντρες κοπέλες, αλλά και πολλές φορές και αγόρια, που θέλουν να μάθουν αν και ποιον, θα παντρευτούν.
Στη Κάρπαθο, ο Κλήδονας άρχιζε από την παραμονή της γιορτής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στις 24 Ιουνίου, ημέρα της γεννήσεώς του.Το μεσημέρι της παραμονής της γιορτής του Αγίου (23 Ιουνίου) κάποιες κοπέλες ξεκινούσαν από το σπίτι τους για να βρίσκονται στις 12 το μεσημέρι στο πηγάδι του χωριού. Εκεί η μια μετά την άλλη έσκυβαν στο πηγάδι, σκεπάζονταν με ένα κόκκινο πανί, και τοποθετούσαν έναν καθρέπτη με τέτοιο τρόπο ώστε το νερό να αντανακλά την εικόνα του καθρέπτη και προσπαθούσαν να δουν κάποια αντρική σκιά που πίστευαν ότι είναι η σκιά του άντρα που θα παντρευτούν.
Το βράδυ της ίδιας μέρας άναβαν φωτιές και πηδούσαν από πάνω τρείς φορές λέγοντας τα λόγια : Ψύλλοι ψύλλοι και κοριοί στου (τάδε) το βρακί! Ακόμη το βράδυ της παραμονής της ημέρας του Κλήδονα, οι κοπέλες του χωρίου ρίχνανε κλήρο για το ποια θα πάει να βάλει νερό, από τις βρύσες της Παναγίας, μέσα σε στάμνα ή απ’ ευθείας στον Κλήδονα που ήταν ένα πήλινο δοχείο, το πιθιακό. Μόλις γέμιζε το πιθιακό ή τη στάμνα φεύγανε πηγαίνοντας προς το σπίτι της κοπέλας που είχε κερδίσει τον κλήρο, χωρίς να κουβεντιάζουν. Πίστευαν πως αν μιλήσουν θα χαλούσε η μαντεία. Το νερό αυτό το ονόμαζαν «το αμίλητο νερό». Το πρώτο αντρικό όνομα που θα άκουγε πίστευαν ότι ήταν και το όνομα του άντρα που θα παντρεύονταν.
Το πιθιακό, αφού το κάλυπταν με ένα κόκκινο πανί το έβγαζαν έξω για να το βλέπουν τα άστρα. Το πρωί, πριν την ανατολή του ήλιου κατέβαζαν το δοχείο μέσα στο σπίτι. Εκεί μαζευόντουσαν όσες ήθελαν να πάρουν κάποια μαντεία για το μέλλον και ρίχνανε μέσα μήλα και απίδια σημαδεμένα δε δαχτυλίδια ή χαραγμένα που τα ονόμαζαν μυστικά και έλεγαν: Μήλο μου τριπολίτικο, καφασωτό πλεγμένο, διόρισέ μου τον καιρό κι εγώ θα περιμένω. Στη συνέχεια ξανακάλυπταν το πυθιακό.
Το άνοιγμα του Κλήδονα (πυθιακού) γίνονταν ανήμερα της γιορτής του Αγίου Ιωάννη το απόγευμα στο σπίτι όπου ήταν ο φυλάσσονταν ή στη πλατεία του χωριού με τραγούδια και χωρατά. Σχημάτιζαν ένα κύκλο γύρο από τον Κλήδονα και έβαζαν ένα πρωτότοκο αγόρι ή κορίτσι να βγάλει τα «σημάδια» ένα ένα. Πριν τραβήξει το παιδί ένα σημάδι μια γυναίκα λέει μια μαντινάδα, καλή ή κακή. Αυτός, στον οποίο ανήκει το σημάδι που θα βγει προσπαθεί να καταλάβει τη μαντινάδα και να βγάλει κάποιο νόημα. Αυτό γίνονταν για κάθε κοπέλα ή αγόρι που συμμετείχε.
